Nuusagenda

Episode 651 - Bek-en-klouseer-skikking bring verligting vir boere

Bek-en-klouseer-skikking bring verligting vir boere
’n Belangrike deurbraak is bereik in die bek-en-klouseer-krisis. Minister Willie Aucamp het ’n skikkingsooreenkoms aangekondig tussen die Departement van Landbou, Sakeliga, SAAI, Vrystaat Landbou en ander partye. Boere mag nou onder streng biosekuriteitsvoorwaardes self entstof toedien. Dit verwyder ’n groot knelpunt en word as ’n mylpaal beskou wat samewerking tussen regering en die privaatsektor versterk. Landbouleiers noem dit ’n positiewe stap vorentoe ná maande van spanning en hofgedinge.
Munisipale krisis
Minister Enoch Godongwana het verduidelik dat die Tesourie se besluit om R13,5 miljard se billike-aandeel-toelae vir 69 munisipaliteite tydelik te vries, korrektief is om fiskale dissipline af te dwing. Dit is nie straf nie, maar ’n noodsaaklike stap om munisipaliteite te dwing om ongefinansierde begrotings, onreëlmatige uitgawes en swak bestuur aan te pak en dienslewering te verbeter.
Madlanga-kommissie
Die kommissie bring voortdurend ernstige bewerings na vore. Die afgetrede  Valke-kolonel Kobus Roelofse getuig dat Genl. Feroz Khan die media gebruik het om offisiere te intimideer. Julius Malema ontken enige sameswering met Khan, maar die EFF se bande met Carnilinx en beweerde korrupsie bly onder die vergrootglas. AfriForum beskou die Malema as ’n ernstige bedreiging vir die regstaat.
Immigrasie
Die humanitêre krisis by die Malawiese ambassade in Pretoria, waar honderde migrante gestrand is, wys op die nagevolge van die 30 Junie-protes. Konings Misuzulu en Ndamase gaan Mnangagwa ontmoet om xenofobie en migrasie te bespreek.
Tshwane
Die DA en Solidariteit dreig met regstappe ná Tshwane-stadsbestuurder Johann Mettler (’n Solidariteit-lid) op voorsorg skorsing geplaas is. Solidariteit noem dit ’n “politieke heksejag” en het ’n 18-bladsy regsreaksie ingedien. Intussen word die skorsing van finansiële hoof Gareth Mnisi opgehef, aangesien die bewerings teen hom as “minder ernstig” beskou word.
Vloedwyn baie gewild
Ná die Robertson-vloede word sowat 480 000 beskadigde bottels van Van Loveren se wyn nou as ‘vloedwyn’ by Food Lover’s Market verkoop teen drie vir R100. Die wyn is drinkbaar, en die opbrengs gaan direk terug na die plaas om boere te ondersteun.
Opsomming van die week
Die week word gekenmerk deur ’n positiewe landbouskikking, maar ook deur voortgesette munisipale krisis, politieke verdeeldheid en immigrasie-spanning. AfriForum se strategie van selfdoen, regsaksies en gemeenskapsbou bly noodsaaklik in ’n land waar staatsinstellings al hoe meer tekortskiet. Die organisasie vul gapings en bou aan volhoubare oplossings waar die regering faal.

Episode 650 - Krisis in munisipaliteite: Tesourie vries R13,5 miljard

Munisipale verval onder die vergrootglas
Die Nasionale Tesourie se besluit om fondse vir 69 munisipaliteite landwyd tydelik te vries — ’n totaal van R13,5 miljard — is een van die sterkste ingrypings in jare. Groot metro’s soos Johannesburg (R3,6 miljard), Buffalo City, Nelson Mandela Bay en Mangaung word geraak. Die Tesourie noem jarelange wanbestuur, herhaalde mislukte oudits en nie-nakoming van die Munisipale Finansiële Bestuurswet as redes.
Die Tesourie verseker dat dienslewering nie erg geraak sal word nie en beskryf die stap as korrektief. Munisipaliteite moet aan streng voorwaardes voldoen voordat fondse vrygestel word, waaronder betalingsplanne aan Eskom en Rand Water, en die voorkoming van ongefinansierde begrotings. Geld kan binne weke terugvloei as hulle reageer.
AfriForum se siening
AfriForum verwelkom die erkenning van die krisis, maar waarsku dat die Tesourie se versekering nie realisties is nie. Morné Mostert sê inwoners word tweede keer gestraf. Hulle ly reeds jare lank onder swak dienslewering, en nou dreig verdere ontwrigting.
Johannesburg as gevalstudie
Johannesburg het reeds net 12 dae se kontantdekking (ver onder die vereiste 32 dae). Pikitup se vullisverwydering is in duie — slegs een-derde van die lorries werk. Die stad skuld Eskom meer as R5 miljard en Rand Water honderde miljoene. As fondse teruggehou word, sal dienslewering verder versleg.
Emfuleni as gevalstudie
Emfuleni se nuwe burgemeester, Hassan Mako, erken openlik dat die munisipaliteit se R9,7 miljard skuld aan Eskom en Rand Water basiese dienste onmoontlik maak. Ten spyte van beloftes oor nuwe projekte, sukkel die munisipaliteit om infrastruktuur te onderhou en skuld te betaal.
Implikasies
Hierdie ontwikkeling gee momentum aan AfriForum se hofsake teen onwettige heffings (soos Johannesburg se waterheffing en Emfuleni se sonkragheffings). Dit onderstreep die noodsaak van privaatsektor-betrokkenheid en selfdoen.
Uitkoms
Die Tesourie se optrede bevestig wat AfriForum al lank uitwys: die munisipale stelsel is in sistemiese verval. Sonder sterker konstitusionele ingryping en konsekwente aanspreeklikheid sal munisipaliteite net van een krisis na die volgende beweeg. Waar die Staat nie kan of wil nie, moet gemeenskappe self die leisels neem om basiese dienste en veiligheid te verseker.
AfriForum se strategie van regsaksies, selfdoen en gemeenskapsbou bly daarom noodsaakliker as ooit. Die organisasie sal aanhou om munisipaliteite regs te daag, inwoners te ondersteun en druk uit te oefen vir werklike dienslewering en goeie bestuur.

Episode 649 - Tesourie vries fondse van 69 munisipaliteite weens jarelange finansiële wanbestuur

Munisipale verval onder die vergrootglas
Die Nasionale Tesourie het vandeesweek fondse aan 69 munisipaliteite landwyd tydelik gevries weens jarelange finansiële wanbestuur, herhaalde mislukte oudits en ernstige oortredings van die Munisipale Finansiële Bestuurswet. Groot metro's soos Johannesburg (R3,6 miljard), Buffalo City, Nelson Mandela Bay en Mangaung word geraak. Dit is een van die sterkste ingrypings deur die Tesourie in jare en bevestig wat AfriForum al lank waarsku: die munisipale stelsel is in sistemiese verval.
AfriForum se reaksie
Volgens Morné Mostert, bestuurder vir Plaaslikeregeringsake by AfriForum, straf die Tesourie nie die ANC nie, maar die inwoners wat reeds jare lank swaarkry. “Gemeenskappe betaal nou dubbel: eers deur swak dienslewering – water- en kragonderbrekings, rioolstortings, swak paaie en stygende misdaad – en nou deur die risiko van nog swakker dienste,” sê hy. Ondernemings moet ook deure sluit omdat munisipaliteite nie hul skulde betaal nie.
Die Tesourie beskryf die maatreël as korrektief en gee munisipaliteite kans om aan voorwaardes te voldoen: geen ongefinansierde begrotings nie, betalingsplanne aan Eskom en waterrade, en planne om onreëlmatige uitgawes te besnoei. Geld kan binne weke terugvloei as hulle reageer. Tog waarsku kenners dat kleiner munisipaliteite swaar getref kan word omdat hulle afhanklik is van hierdie toelaes.
Implikasies vir AfriForum
Die besluit gee sterk momentum aan AfriForum se hofsake teen onwettige heffings, soos Johannesburg se waterheffing en Emfuleni se nuwe sonkragtariewe. Die organisasie help gemeenskappe intussen prakties deur selfdoen-inisiatiewe soos straatligte vervang en slaggate herstel. AfriForum beklemtoon egter dat die Tesourie se ingryping alleen nie die krisis sal oplos nie. Sonder sterker konstitusionele ingryping (Artikel 139), konsekwente aanspreeklikheid vir amptenare en rade, en groter privaatsektor-betrokkenheid, sal munisipaliteite net van een krisis na die volgende beweeg.
Breër prentjie
Hierdie ontwikkeling is ’n duidelike simptoom van dieper probleme: swak bestuur, korrupsie en gebrek aan verantwoordbaarheid. Inwoners word die slagoffers van politieke mislukkings. AfriForum se strategie van regsaksies, selfdoen en gemeenskapsbou bly daarom noodsaaklik. Waar die Staat nie kan of wil nie, moet burgers self die leisels neem om basiese dienste en veiligheid te verseker.
Die Tesourie se ferm optrede is ’n positiewe teken, maar sonder fundamentele hervorming bly dit net ’n tydelike pleister op ’n diep wond. AfriForum sal aanhou druk uitoefen vir werklike aanspreeklikheid en inwoners ondersteun waar munisipaliteite faal.

Episode 648 - John Steenhuisen en Tony Leon reageer op onlangse gebeure in onderhoudreeks

Twee onderhoude
News24 se onderhoudreeks “On The Record” met Adriaan Basson is die jongste hoofstuk in die openbare ontploffing van die Demokratiese Alliansie (DA) se interne magstryd. Die reeks plaas twee sleutelfigure — voormalige leier John Steenhuisen en strategiese kommunikasiekenner Tony Leon — onder die vergrootglas. Leon was voorheen die DA-leier. Beide gesels omtrent ‘n uur met Basson.
Die sneller: Die DA kabinetskommelling
Geordin Hill-Lewis, die nuwe DA-leier, het ’n omvattende kabinet herskikking deurgevoer van DA ministers. John Steenhuisen is van Minister van Landbou na Adjunkminister van Handel, Nywerheid en Kompetisie geskuif. Hierdie skuif word deur Steenhuisen as verraad beskou, veral omdat hy glo daar was ’n ooreenkoms dat hy in sy pos sou bly.
Steenhuisen se teenaanval
 In die eerste episode van “On The Record” vertel Steenhuisen sy kant van die verhaal. Hy beskuldig Hill-Lewis en ander van gebrek aan lojaliteit, en impliseer dat daar “hidden hands” (veral Tony Leon en sy maatskappy Resolve Communications) betrokke is by die besluitneming. Hy voel hy is uitgewerk omdat hy nie meer in Hill-Lewis se plan pas nie.
Steenhuizen het in sy onderhoud ook na die Solidariteit Beweging en AfriForum verwys en genoem hul deel nie dieselfde waardes as die DA nie.
Tony Leon se verdediging
In die tweede episode kom Tony Leon self aan die woord. Hy word daarvan beskuldig dat hy deur sy PR-maatskappy Resolve Communications te veel invloed op DA-ministers uitoefen (veral oor Starlink en ander sake). Leon weerlê die bewerings as polities gemotiveerd en ontken dat hy ministers onbehoorlik beïnvloed.
Solly Msimanga vra ondersoek oor Leon se invloed op DA-ministers
Solly Msimanga het die DA se federale raad gevra om ’n interne ondersoek te doen na John Steenhuisen se bewerings dat Tony Leon se Resolve Communications voorkeurtoegang tot DA-leiers en ministers gehad het
Mening
Die “On The Record”-reeks is ’n openbare vertoonkas van die DA se interne magstryd. Kwessies hier genoem het gesorg vir nuwe brandpunte rondom Starlink, BKS en die komende munisipale verkiesing.  Steenhuisen en Leon probeer hul kant van die verhaal vertel, terwyl Hill-Lewis probeer om die party te vernuwe.  Die plaas Hill-Lewis in ‘n hoek waar hy harde besluite sal moet neem om die spanning in die DA en in die RNE te ontlont.

Episode 647 - Dina Pule terug in kabinet – ANC se korrupsie-diamante blink weer

Dina Pule se aanstelling as Minister van Sosiale Ontwikkeling
Die ANC se verdediging van Dina Pule se aanstelling as Minister van Sosiale Ontwikkeling het sterk reaksie uitgelok. ANC-SG Fikile Mbalula sê Pule het haar “straf uitgedien” en het etiese opleiding ondergaan.  Sy neem haar “tweede kans nie ligtelik op nie”. Hy beklemtoon dat die ANC in vernuwing is en glo in vergifnis en herstel. Die ANC Veterane Liga  verwerp egter haar terugkeer en het ’n dringende vergadering met die party-leierskap aangevra oor haar etiese rekord.
AfriForum en Solidariteit by VSA-ambassade
Die Solidariteit Beweging, AfriForum, Solidariteit en ander organisasies het die VSA-ambassadeur besoek. Hulle het voorstelle voorgelê oor hoe die spanning tussen die VSA en Suid-Afrika opgelos kan word, met fokus op eiendomsregte, plaasveiligheid en minderheidsregte. Kallie Kriel het beklemtoon dat sanksies almal sal benadeel en dat konstruktiewe oplossings nodig is.
30 Junie-protes nagevolge
Meer as 900 mense is in hegtenis geneem, meestal onwettige immigrante. Jacinta Ngobese-Zuma het aangekondig dat March and March elke Donderdag sal betoog totdat die regering optree. Uganda repatrieer 1 200 burgers, wat wys dat die protes praktiese gevolge het. In Germiston neem inwoners self ondersoek in by maatskappye wat ongedokumenteerde immigrante in diens neem.
Zuma kuier by die Gupta
Minister Ronald Lamola sê Jacob Zuma se ontmoeting met Ajay Gupta in Indië skep ’n negatiewe beeld en lyk na ’n “parallelle buitelandse beleid”. Die regering gaan die saak ondersoek.
Munisipale en ekonomiese druk
AfriForum bevraagteken Emfuleni se nuwe sonkragheffings.
Mafube se aansoek teen Rural Maintenance is met koste afgekeur.
Transalloys, Suid-Afrika se laaste mangaan-smelter, stop produksie in Middelburg met duisende poste in gevaar.
Aarto gaan voort ondanks Salga se mislukte hofaansoek.
Ontleding
Die heraanstelling van Dina Pule versterk die persepsie van “cadre recycling” en gebrek aan etiese leierskap.  Die maatskaplike sektor het reeds ‘n donker jaar en die nuwe minister is nie ligpunt nie.
Die 30 Junie-protes vestig die probleem van onwettige immigrante as ‘n belangrike kwessie vir die komende munisipale verkiesing.

Episode 646 - Dina Pule se aanstelling as Minister van Sosiale Ontwikkeling skok

Dina Pule se aanstelling as Minister van Sosiale Ontwikkeling
President Cyril Ramaphosa het Dina Pule as nuwe Minister van Sosiale Ontwikkeling aangestel. Sy vervang Sisisi Tolashe, wat self weens ernstige korrupsie en wanbestuur afgedank is. Pule is in 2013 as Minister van Kommunikasies afgedank, maar word nou teruggebring na ’n uiters sensitiewe portefeulje.
Haar geskiedenis van korrupsie
Pule se 2013-skandaal het behels dat sy haar minnaar, Phosane Mngqibisa, op staatskoste oorsee geneem het en ’n R6 miljoen-kontrak aan sy maatskappy toegeken het sonder behoorlike prosesse. Sy het vir die Parlement gelieg, die Etiekkomitee het haar skuldig bevind aan ernstige oortredings, en die Openbare Beskermer het grootskaalse misbruik van posisie bevind.
Politieke dryfveer
Die aanstelling is nie gebaseer op meriete nie, maar op interne ANC-dinamika. Sosiale Ontwikkeling word as ’n “ANC Women’s League-portefeulje” beskou. Ramaphosa wou ’n vakuum vul nadat Tolashe afgedank is en het eerder lojaliteit aan die ANCWL as bekwaamheid en etiek geprioritiseer.
Sterk kritiek van alle kante
Die ANC Veterane Liga  sê hulle soek antwoorde by President Cyril Ramaphosa en die ANC-leierskap oor waarom ’n politikus wat vroeër weens etiese bevindings uit die kabinet verwyder is, nou weer in die regering ingebring word.
Cosatu voel uitgesluit en het sterk misnoeë uitgespreek oor Dina Pule se aanstelling as Minister van Sosiale Ontwikkeling weens haar swak etiese rekord uit die verlede.
Die DA en ActionSA het die aanstelling skerp veroordeel en haar geskiktheid vir die belangrike pos bevraagteken.
Burgerlike organisasies, waaronder die Ahmed Kathrada Foundation, het die besluit as “verregaande” bestempel en dit as ’n ernstige terugslag vir die bou van ’n etiese en bekwame staat beskryf.
Implikasies vir die land
 Die departement bestuur betalings aan 26 miljoen mense. Om iemand met so ’n geskiedenis in hierdie pos te plaas, ondermyn openbare vertroue, verhoog die risiko van korrupsie en versterk die persepsie van “cadre recycling”. Dit wys duidelik dat partybelange steeds bo landsbelang kom.
Mening
Die ANC se korrupsie-diamante blink helderder as ooit. Hierdie aanstelling is ’n simptoom van die ANC se diepgewortelde kultuur van onetiese kaders wat herwin word.

Episode 645 - Protes grotendeels vreedsaam, maar druk bly wys die meer as 900 arrestasies

Grotendeels vreedsaam, maar druk bly wys die meer as 900 arrestasies
Dinsdag se landwye optogte teen onwettige immigrante het grotendeels sonder grootskaalse geweld verloop, maar het duidelik gewys hoe diep die frustrasie in die land sit.
Meer as 900 mense is Dinsdag landwyd in hegtenis geneem tydens die 30 Junie-betogings. Die meeste is onwettige immigrante. Die polisie sê die meerderheid optogte het vreedsaam verloop
Duisende het in Johannesburg, Durban, Pretoria, Kaapstad en ander sentra betoog. Hoewel die polisie honderde arrests gemaak het en daar plek-plek plundering en intimidasie was, het die gevreesde 2021-styl onluste nie plaasgevind nie.
March and March-leier Jacinta Ngobese-Zuma het aangekondig dat hulle nie gaan stop nie. Sy het die regering ses maande gegee om ongedokumenteerde buitelanders te verwyder en gesê hulle gaan van nou af elke Donderdag betoog. Uganda se aankondiging dat hulle 1 200 burgers gaan repatrieer, wys dat die protes reeds praktiese gevolge het.
Kallie Kriel bedank AfriForum se veiligheidspanne en 177 buurtwagte landwyd vir hul volgehoue waaksaamheid en harde werk om gemeenskappe veilig te hou tydens die 30 Junie-protes.
Germiston-inwoners neem saak in eie hande
Inwoners van Germiston het  begin om self ondersoek in te stel by maatskappye of hulle ongedokumenteerde immigrante in diens neem. Dit volg ná die anti-onwettige immigrante-protesoptogte wat die gebied getref het.
Met groeiende frustrasie oor die regering se hantering van onwettige immigrasie, beplan inwoners om self hul volgende stappe te bepaal.
Kabinet skommeling
President Ramaphosa het ’n omvattende DA-skommeling goedgekeur. John Steenhuisen is as Minister van Landbou na adjunk gedegradeer, terwyl Dina Pule (afgedank in 2013 weens ’n ernstige tender- en etiekskandaal) as Minister van Sosiale Ontwikkeling terugkeer. Dit versterk die persepsie van “cadre recycling” binne die ANC.
AfriForum-perspektief
Die 30 Junie-protes was ’n duidelike simptoom van die Staat se onvermoë om grense te beheer, misdaad te bekamp en dienste te lewer. Hoewel geweld grotendeels vermy is, bly die onderliggende probleme onopgelos. AfriForum maan steeds tot kalmte en wettige optrede, maar beklemtoon dat selfdoen (buurtwagte en hofsake) noodsaaklik is solank die regering faal.

Episode 644 - Groot optogte sonder geweld maar probleem van onwettige immigrante bly ‘n brandpunt

Groot optogte sonder geweld oor die land (Teen 15H00 op 30 Junie 2026)
Dinsdag 30 Junie 2026 het groot landwye optogte teen onwettige immigrante plaasgevind sonder grootskaalse geweld. Hoewel spanning hoog was, het die dag grotendeels vreedsaam verloop met duidelike polisie-ontplooiing en beperkte ontwrigting in die meeste areas. Die kernprobleem – onwettige immigrasie en die Staat se onvermoë om dit te beheer – bly egter onopgelos.
Ramaphosa ontmoet optog leiers
President Cyril Ramaphosa het Maandag met leiers van Insizwa Nobunsiza (insluitend Ngizwe Mchunu en Nkosikhona Ndabandaba) vergader. March and March-leier Jacinta Ngobese-Zuma sê sy is onbewus van enige vergadering tussen die beweging en President Ramaphosa. Ngobese-Zuma wat in Durban aan ‘n optog deelgeneem het was tevrede met die opkoms.
Hoe die dag verloop
In Pretoria het honderde protesteerders van Church Square na die Sunnyside-polisiestasie opgetrek. In Soweto was ‘n baie groot optog. In Johannesburg het duisende, in die middestad byeengekom met ’n duidelike toename in opkoms. Daar was optog in Tembisa. In Durban het duisende by King Dinuzulu Park saamgetrek, terwyl protes in Kaapstad buite die Provinsiale Parlement voortgesit is. In Middelburg, Mpumalanga, was daar ook beduidende mobilisering.
“Maksimum operasionele gereedheid”
Die regering het die land op “maksimum operasionele gereedheid” geplaas. Duisende polisiebeamptes, openbare orde-eenhede en private sekuriteit is ontplooi. Ten spyte van vroeë voorvalle soos brandende bande in Kwaggafontein, het grootskaalse geweld nie materialiseer nie. Die polisie het vinnig opgetree teen gevalle van plundering. Die ekonomie is egter ontwrig: baie markte, verspreidingsentrums en besighede het beperkte aktiwiteit gehad. Boere is aangeraai om nie produkte Dinsdag mark toe te stuur nie.
AfriForum-perspektief
Die protes was ’n duidelike simptoom van die Staat se onvermoë om grense te beveilig, misdaad te beveg en dienste te lewer. AfriForum het die dag aktief gemoniteer deur sy 3 nasionale beheerkamers, 177 buurt- en plaaswagte en 54 hommeltuie. Die organisasie het lede opgeroep om kalm, waaksaam en binne die wet te bly. Selfdoen bly noodsaaklik waar die Staat faal.
Ontleding
Dinsdag was ’n sukses vir die organiseerders in terme van sigbaarheid en mobilisering, Die dag het gewys dat duisende Suid-Afrikaners ernstig is oor onwettige immigrasie, maar ook dat die meerderheid nie geweld ondersteun nie.  30 Junie is ‘n simboliese datum vir die begin van groter weerstand teen onwettige immigrasie van na aanloop na die verkiesing ‘n brandpunt kan word.

Episode 643 - Hoe naby kan die 30 Junie-protes verbind word aan ’n rewolusie?

Hoe naby kan die 30 Junie-protes verbind word aan ’n rewolusie?
Die 30 Junie-protes, gedryf deur March and March, is nie ’n volwaardige rewolusie nie, maar ’n kragtige simptoom van ’n stelsel wat onder druk kraak. Dit is eerder ’n uitbarsting van kumulatiewe frustrasie as ’n georganiseerde poging om die staat omver te werp. Opmerklik is die persone wat die Julie 2021 protes in KZN gehou het weer betrokke en die MK party steun die aksie.
Protes as simptoom
Die optogte fokus op onwettige immigrante (“Abahambe!”), grensbeheer, werk en dienslewering. Dit kombineer ekonomiese druk (werkloosheid >40%, brandstofinflasie), misdaad en demografiese spanning. Die simboliese “deadline” van 30 Junie skep ’n breekpunt wat emosies hoog laat loop asook ‘n gesondheidsgevaar inhou volgens kenners.
Nie ’n klassieke rewolusie nie
’n Ware rewolusie vereis verenigde ideologie, sterk leierskap en die vermoë om staatsmag oor te neem. Hierdie protes is ’n enkel kwessie-beweging sonder duidelike nasionale struktuur. Organiseerders beklemtoon vreedsame aksie, hoewel intelligensie oor “ernstige bedreigings” in KZN bestaan volgens artikels in die media.
Impak op ekonomie
“Boere word sterk aangeraai om nie Dinsdag produkte na die Johannesburgse mark te stuur nie weens verwagte lae verkope en risiko’s van die 30 Junie-protes.” Net so het ander kettingwinkels hul logistieke bewegings ingekort om risiko’s te verminder.
Risiko van eskalasie (Vergelyking met 2021)
In KZN en Gauteng kan dit vinnig ontaard in plundering en geweld, soos ná Zuma se inhegtenisneming (350+ dood, R50 miljard skade in Julie 2021 onluste). Polisie en private sekuriteit is  ontplooi, maar die Misdaadintelligensie-eenheid self is in krisis. Die Zoeloe-koning het ook vir vrede gevra en Sondag vir president Cyril Ramaphosa besoek met die boodskap.
Staats reaksie en Ramaphosa se brief
 President Cyril Ramaphosa  waarsku sterk teen vigilante optrede en geweld en beklemtoon die reg op vreedsame protes, maar blameer burgers eerder as om die Staat se mislukkings (grensbeheer, korrupsie) aan te pak. Dit versterk die persepsie van ’n losstaande elite.
AfriForum-perspektief
AfriForum sien die protes as bewys van die Staat se onvermoë. Waar die regering private sekuriteit moet inskakel en ernstige bedreigings erken, faal dit om grense te beveilig. Dit versterk die noodsaak van wettige selfdoen: buurtwagte, plaaswagte en gemeenskapsveiligheid. AfriForum maan tot kalmte, waaksaamheid en vermy van onwettige aksies.

Episode 642 - Wees waaksaam, bly kalm gedurende beplande landswye protesoptogte – AfriForum

Wees waaksaam, bly kalm gedurende beplande landswye protesoptogte – AfriForum
 AfriForum se afdeling vir Gemeenskapsveiligheid moniteer verwikkelinge rakende die beplande protesoptogte teen onwettige immigrante wat na verwagting op 30 Junie sal plaasvind. Terwyl verslae aandui dat die grootste risiko van onrus tans in dele van KwaZulu-Natal en Gauteng gekonsentreer is, moet gemeenskappe regoor Suid-Afrika bewus bly van die situasie, aangesien demonstrasies en verwante voorvalle moontlik nie tot hierdie provinsies beperk is nie.
 Op hierdie stadium is daar geen rede vir paniek nie. Dit is egter belangrik dat burgers ingelig, waaksaam en voorbereid moet bly.
Ramaphosa se boodskap
 President Cyril Ramaphosa het Donderdag in die NCOP gewaarsku teen vigilantism, xenofobie en destabilisasie. Hy beklemtoon dat immigrasiewetstoepassing die Staat se verantwoordelikheid is en dat geen individu dokumente mag eis nie. AfriForum-reaksie: Ons stem saam – geweld is nie die antwoord nie. Maar die President ontken die werklikheid: onbeheerde grense, misdaad en dienslewering-mislukking dryf frustrasie. Die Staat faal, daarom organiseer gemeenskappe self.
“Private ystervuis ingespan” Die Papier voorblad
Provinsies berei voor vir 30 Junie-optogte teen onwettige immigrante. Polisie, weermag en privaat sekuriteit is op gereedheidsgrondslag. Santaco steun nie die protes nie. Polisie waarsku teen geweld en belowe streng optrede om 2021-onluste te vermy.
30 Junie-optogte
Die beplande landwye protes teen onwettige immigrante gaan voort. Ramaphosa belowe dat dit ’n “normale dag” sal wees, terwyl polisie, weermag en privaat sekuriteit (selfs ANC-gekoppelde maatskappye) gereed staan. Risiko: Die gebruik van “private ystervuis” teen burgers toon die Staat erken sy eie swakheid, maar fokus op onderdrukking pleks van oplossings (grensbeheer, deportering). Dit verhoog polarisasie en geweldsrisiko, veral in KZN en Gauteng.
Polisie se Misdaadintelligensie in krisis
’n Parlementêre komitee het bevestig: Die eenheid ly aan onstabiliteit, faksionalisme, swak toesig oor fondse en informante. Dit bedreig nasionale veiligheid en korrupsie-ondersoeke. Implikasie: Geen wonder burgers voel onveilig nie. AfriForum se buurtwagte en Privaatvervolging word al hoe noodsaakliker.