Nuusagenda

Episode 627 - Johannesburg se ineenstorting vs Kaapstad se sukses - Bestuur en beleid maak die verskil

Johannesburg in krisis
Die Stad Johannesburg skuld Eskom R5,3 miljard. Eskom dreig om krag af te sny vanaf 8 Julie 2026. City Power het oor ses jaar R21,6 miljard se elektrisiteitsverliese aangeteken omdat hulle nie eens weet hoeveel Eskom hulle vra nie – meters word nie nagegaan nie. Die stad is tegnies insolvent met R3,9 miljard oorbesteding en ’n infrastruktuur-agterstand van meer as R220 miljard.
Burgemeester Morero se rooskleurige prentjie
In sy State of the City Address het Morero gepraat van ’n “sterk fondament” en samewerking met nasionale regering. Hy vermy konfrontasie met Eskom en vra ondersoeke deur Tesourie, Openbare Beskermer en SIU. Intussen waarsku Finansminister Enoch Godongwana dat die stad meer uitgee as wat hy invorder.  Die werklikheid: swak inkomste-invordering, 44,7% waterverliese en 27,1% elektrisiteitsverliese. Deel van die kritiek teen Morero was dat hy die beloftes in ‘n kerk gemaak het.
Waterkrisis tref Gauteng en Johannesburg hard
Rand Water se instandhouding (Mei–Julie) gaan duisende inwoners  sonder water laat. Die SA Menseregtekommissie ondersoek die krisis weens herhaalde onderbrekings, verouderde infrastruktuur en impak op armes, skole en hospitale.
Uitdagings met water en verhogings
AfriForum vra Johannesburg-metro om 65% wateraanvraagbestuursheffing verhoging te verduidelik
AfriForum het op 18 Mei kommentaar ingedien oor die Johannesburgse Metropolitaanse Munisipaliteit se voorgestelde 65,6% verhoging van die wateraanvraagbestuursheffing. Die burgerregteorganisasie eis deursigtigheid met die proses wat gevolg is om die verhoging te bepaal.
Kaapstad se suksesverhaal
Terwyl Johannesburg agteruitgaan, lei Kaapstad duidelik. Kaapstad skuld Eskom niks. Geordin Hill-Lewis wys dat Kaapstad Johannesburg oor die afgelope dekade verbygesteek het in werkskepping. Kaapstad het naby rekordlae werkloosheid en kry meer inwoners aan die werk. Johannesburg se indiensnemingskoers daal onder 45% van die werkende-ouderdom-bevolking.
“Kaapstad het Suid-Afrika as handelsmerk oortref,” sê Southern Sun-baas Marcel von Aulock ná ’n buitengewone sterk Mei in die Moederstad.
Bestuur vs wanbestuur
Kaapstad se DA-regering toon stabiele, pro-groei-beleid wat beleggers lok, dienslewering verbeter en korrupsie beperk. Johannesburg se ANC/PA-koalisie lei tot minder werksgeleenthede, dreigende swartouts en waterskaarste.

Episode 626 - Vernietigende hofslag vir NGV, Phala Phala vorder en R5,2 miljard-skandaal

NGV kry vernietigende slag in hof
Die Konstitusionele Hof het artikels 36-40 van die Nasionale Gesondheidswet (sertifikaat van behoefte) ongrondwetlik en irrasioneel verklaar. Die staat mag nie meer dokters en private hospitale se werksplekke en uitbreiding beheer nie. Solidariteit en die Forum vir Suid-Afrikaanse Private Praktisyns (SAPPF) noem dit ’n groot oorwinning teen sentrale staatsbeheer en ’n ernstige terugslag vir die NGV. Die gesondheidsdepartement probeer die impak afspeel.
Phala Phala skandaal
President Cyril Ramaphosa het die eerste formele stap geneem om die onafhanklike Section 89-verslag oor die Phala Phala-skandaal te laat hersien. Hy het ’n skrywe aan die Hoofregter gerig om die proses aan die gang te sit. Dit volg nadat die Konstitusionele Hof die parlement se vorige hantering ongeldig verklaar het en die afsettingsproses nou amptelik vorder.
MKP-woordvoerder geskors
Die MK Party het Nhlamulo Ndhlela as nasionale woordvoerder geskors. Intussen het Mzwanele Manyi ’n omstrede grondwetwysiging voorgestel om alle grond onder staatstoewysingskap te plaas. Hy waarsku van “ongovernability” as dit nie deurgaan nie.
Mynbou krimp onder SEB
Solidariteit se nuwe verslag wys hoe SEB die mynbousektor laat kwyn het: van 20% tot 4,4% van die ekonomie en ’n verlies van 137 000 werksgeleenthede sedert 1994. Ramaphosa se lof vir SEB word as misplaas bestempel.
Gauteng waterkrisis word erger
Johannesburg Water het alle tenkwa-dienste gestaak omdat hulle nie verskaffers kan betaal nie. Rand Water kondig terselfdertyd 19 dae se groot instandhouding aan (29 Mei tot 17 Julie) wat Johannesburg, Tshwane en Ekurhuleni hard sal tref. Inwoners moet ernstig begin voorberei.
R5,2 miljard later: Mabuza se sportsentrum in Belfast bly ’n bodemlose put
David Mabuza se hoogte bo seevlak-sportsentrum in Belfast het in ’n bodemlose put ontaard. Koste het van R3,8 miljard na R5,2 miljard gestyg. Ná 10 jaar is fase 1 en 2 nog net 90% klaar nadat ’n nuwe waterreservoir se dak ineengestort het.
Eskom dreig Johannesburg
Eskom dreig om Johannesburg se krag af te sny weens R5,2 miljard se agterstallige skuld.
Inflasie styg na 4%
Brandstofprysverhogings dryf inflasie van 3,1% na 4% in April – die hoogste in 20 maande.
Misdaadstatistiek kom Donderdag
Die SAPS stel Donderdag 22 Mei die Q4-misdaadstatistiek vry.

Episode 625 - NGV kry vernietigende slag in hof – departement probeer skade beperk

Dokters is nie staatspionne nie” – Hof se vernietigende NGV-uitspraak
Konstitusionele Hof verklaar NGV se “sertifikaat van behoefte” (artikels 36-40) ongrondwetlik en irrasioneel. Die staat mag nie meer dokters en private hospitale se werksplekke en uitbreiding beheer nie. Solidariteit noem dit ’n reuse-oorwinning teen sentrale staatsbeheer en ’n groot slag vir NHI. Gesondheidsdepartement speel impak af.
Gesondheidsdepartement en Parlement kap “NHI-spekulasie”
Die Departement van Gesondheid en die Portefeuljekomitee vir Gesondheid verwerp bewerings dat die Konstitusionele Hof se uitspraak die NHI wet tref. Volgens hulle geld die beslissing slegs vir ou, nooit-geaktiveerde artikels (36-40) van die Nasionale Gesondheidswet van 23 jaar gelede. Daar is geen impak op die NHI nie en die departement gaan voort met implementering.
Gwede Mantashe stuur amptelike afvaardiging na Straat van Hormuz
Minerale en Petroleumminister Gwede Mantashe sê die regering stuur ’n amptelike afvaardiging na die Straat van Hormuz om te verstaan waarom Iran se beheer van die seestraat die globale energievoorsiening ontwrig.
Ramaphosa se afsettingskomitee: Didiza wag vir partye om lede aan te wys
Speaker Thoko Didiza sê die Nasionale Vergadering wag nou dat politieke partye lede nomineer vir die afsettingskomitee wat President Cyril Ramaphosa se Phala Phala-saak moet aanhoor. Die proses is amptelik aan die gang.
SEB: Ramaphosa se verdediging dra niks by tot oplossings
President Cyril Ramaphosa se aanval op SEB-kritici as “wit heersers” is simplisties en misleidend, sê kritici. ’n Nuwe SNI-verslag toon hoe SEB mynbou laat krimp het: van 20% tot 4,4% van die ekonomie, met 137 000 werksverliese sedert 1994. Die beleid bevoordeel ’n klein elite, terwyl werkers min kry en groei gestrem word.
Trump wil 10 000 wit Suid-Afrikaners as vlugtelinge inneem
ABC berig Die Trump-administrasie beplan om vanjaar tot 10 000 addisionele wit Suid-Afrikaners (hoofsaaklik Afrikaners) as vlugtelinge in die VSA toe te laat. Hulle beroep hulle op sistematiese diskriminasie en plaasaanvalle. Die totale syfer vir die fiskale jaar styg nou na 17 500. Suid-Afrika noem die bewerings ongegrond. Geskatte koste: $100 miljoen.
Reuters het op 23 April 2026 eksklusief eerste berig dat die administrasie dit oorweeg om met 10 000 te verhoog.
AfriForum bekommerd oor GDO se blaamverskuiwing en desentralisasie-hersiening
AfriForum waarsku dat LUR Lebogang Maile die GDO se eie wanadministrasie probeer verdoesel deur blaam op skole en migrasie te skuif. Die departement skuld skole agterstallige toewysings, terwyl skole reeds R583,9 miljoen aan munisipaliteite verskuldig is. AfriForum noem die beplande hersiening van desentralisasie ’n gevaarlike magsgryp wat suksesvolle skole se outonomie bedreig

Episode 624 - NGV kry swaar slag – Behoeftesertifikaat ongrondwetlik verklaar

Uitspraak in ’n neutedop
Die Konstitusionele Hof het vandag artikels 36 tot 40 van die Nasionale Gesondheidswet (2003) ongrondwetlik verklaar. Die sogenaamde sertifikaat van behoefte (certificate of need) val weg. Die staat mag nie meer vir dokters, spesialiste en hospitale voorskryf waar hulle mag praktiseer, uitbrei of nuwe dienste aanbied nie.
Wie het gewen?
Solidariteit (hoofaansoeker) saam met sewe ander: twee mediese beroepsorganisasies, individuele dokters en die Hospitaalvereniging van Suid-Afrika (HASA). Die hof het die Hooggeregshof se bevinding bevestig en die staat se appèl van die hand gewys. Minister Aaron Motsoaledi en die DG moet die koste (twee advokate ingesluit) betaal.
Wat beteken dit prakties?
Die regering wou met hierdie sertifikate sentrale beheer uitoefen oor die plasing van gesondheidspraktisyns – presies soos hulle dokters wou “rondskuif soos pionne” (Anton van der Bijl, Solidariteit). Dit sou die NGV (Nasionale Gesondheidsversekering) se sentraliseringsmasjien sterker gemaak het. Vandag se uitspraak breek een van die NGV se sentrale pilare af.
Solidariteit se reaksie
“’n Reuse-sege vir gesondheidspraktisyns én die publiek.” Dit beskerm beroepsvryheid, verhoed staatsdwang en waarborg dat gehalte-gesondheidsorg nie deur burokrasie en beheermeganismes uitgebrei kan word nie. Professionele mense is nie die regering se eiendom nie.
Groter konteks – NGV-waarskuwing
Die is ’n belangrike voorloper vir die NGV-stryd. As die staat nie eers dokters se ligging kan beheer nie, wys dit hoe gevaarlik die NGV se sentralisering kan wees. Die vrees is dat private gesondheidsorg “ge-Eskom” word – goeie dienste word afgetakel terwyl die staat misluk.
Vandag se uitspraak is nie net ’n regs-oorwinning nie, maar ’n duidelike sein dat die howe nie onbeperkte staatsbeheer oor professionele mense sal toelaat nie. Dit vertraag die NGV se sentraliseringsagenda en gee suurstof aan ’n uitgedunde private gesondheidsektor. Die stryd oor die volle NGV lê nog voor, maar vandag het een van sy fondamente gekraak.
Tembisa Hospitaal as bewysstuk:
 Terwyl die hof beslis het, bly die werklikheid in staatshospitale skrikwekkend. Tembisa het 213 vakante poste, kritieke toerusting-tekorte, brandskade wat nie herstel is nie, en baie masjiene arriveer eers in 2027. Net 40 poste word gevul. Die DA eis ’n reddingsmissie. Pasiënte ly daagliks. Dit illustreer presies waarom meer staatsbeheer nie die oplossing is nie.

Episode 623 - Tolashe se afdanking dien as Ramaphosa se strategiese weerligafleier vir Phala Phala-skandaal

Sisisi Tolashe afgedank en dien as strategiese weerligafleier vir Phala Phala-skandaal
Die afdanking van Sisisi Tolashe kom op ’n strategiese oomblik. Terwyl die Konstitusionele Hof se Phala Phala-uitspraak die Nasionale Vergadering skerp kritiseer en Ramaphosa se posisie onder druk plaas, dien Tolashe se val as ’n effektiewe weerligafleier.
Deur ’n korrupsie-belaaide minister te offer, projekteer Ramaphosa ’n beeld van daadkragtige leierskap en sterk optrede teen wanbestuur. Dit skuif die fokus van sy eie onopgeloste Phala Phala-vrae na ’n skandaleuse ANC-kollega.
Met plaaslike verkiesings wat nader kom, is die tydsberekening nie toevallig nie: een kop rol sodat die president s’n kan bly. Dit is klassieke politieke skadebeheer met die ANC wat weekliks agteruit boer.
Sisisi Tolashe afgedank oor jare se wanbestuur en korrupsie
President Cyril Ramaphosa het die Minister van Maatskaplike Ontwikkeling, Sisisi Tolashe, verwyder ná maande se skandale. Dit sluit onverklare luukse Chinese SUV’s (in haar kinders se name geregistreer), misbruik van staatswerkers as private nanny, onreëlmatige aanstellings en misleiding van die Parlement in. Ramaphosa het die besluit verdedig en Sindisiwe Chikunga as waarnemende minister aangewys. Die tydsberekening, net voor plaaslike verkiesings, kan die ANC skade berokken.
Phala Phala-krisis duur voort
Die Konstitusionele Hof se uitspraak oor Phala Phala het die Nasionale Vergadering gekritiseer. Die EFF het uit die sitting gestap toe die Speaker die bespreking geweier het. Ramaphosa bly ferm dat hy nie sal bedank nie, ondanks groeiende druk.
ANC se Oos-Kaap in chaos – nasionale leierskap gryp in en ontbind strukture
Die nasionale ANC het die provinsiale uitvoerende komitee (PEC) in die Oos-Kaap volledig ontbind ná ’n rampspoedige verkiesingskonferensie wat in chaos geëindig het.
’n Taakspan word binnekort aangestel om die provinsie te bestuur tot ná die plaaslike verkiesings. Die skuif beklemtoon die diepgaande interne verdeeldheid en magstryde binne die ANC in een van sy tradisionele bastions.
Die skuif moet ook gesien word teen die agtergrond van ‘n interne faksiestryd in die ANC.
Solidariteit verhoog druk met besoek aan VN se Internasionale Arbeidsorganisasie
Solidariteit lê ’n klag by die VN se Internasionale Arbeidsorganisasie (IAO) in Genève oor die regering se minagting van ’n 2023-ooreenkoms. Die vakbond stel ook ’n padkaart voor vir ’n rasvrye Suid-Afrika teen 2030 en beklemtoon dat vaardighede, nie ras nie, voorrang moet kry.
Starlink-hindernis wys ANC ideologie is bankkrot
Icasa het Minister Solly Malatsi se B-BBEE-beleidsrigting afgekeur sonder wysigings aan die Electronic Communications Act. Dit stel Starlink se bekendstelling verder uit.

Episode 622 - Ramaphosa ontslaan Minister Sisisi Tolashe uit die kabinet

Die ANC se NUK steun Ramaphosa in die Phala Phala-skandaal
Die ANC se NUK het Woensdagaand sonder Ramaphosa vergader. Fikile Mbalula noem oproepe vir bedanking “opportunisme” en sê die vraag oor die Phala Phala-geld is nie onder bespreking nie. Daar is Donderdag berig dat die ANC se NUK vir Ramaphosa steun.  ’n Parlementêre komitee van 31 LP’s (ANC 9, DA 5, MK 3, EFF 2) is aangewys om die saak te ondersoek. Die ANC beskerm Ramaphosa sterk, maar interne en eksterne druk neem toe.
-              Verwyder minister Sisisi Tolashe eis DA
DA-leier Geordin Hill-Lewis eis dat President Ramaphosa onmiddellik Minister Sisisi Tolashe uit die RNE moet verwyder weens ernstige korrupsiebeskuldigings. Hy sê die RNE kan nie hervorming preek terwyl korrupsie geduld word nie.
President Ramaphosa het toe ook later in die dag minister Sisisi Tolashe verwyder uit haar pos nadat die skandaal om haar kop vir weke gebroei het.
Geordin Hill-Lewis se eis dui op spanning in die RNE rondom steun vir Ramaphosa. Dit is goeie tydsberekening en ‘n strategiese boodskap dat korrupsie nie geduld moet word het druk op Ramaphosa geplaas om op te tree.
Solidariteit stel “Rasvry teen 2030”-padkaart voor
Die Solidariteit Navorsingsinstituut het ’n omvattende verslag bekendgestel wat vra vir die geleidelike uitfasering van rasgebaseerde wetgewing. Dit beklemtoon dat B-BBEE en huidige regstellende aksie ekonomiese groei knel, elite-bevordering bevorder en werkloosheid nie oplos nie. Voorstelle sluit in eienaarskap-ekwivalensie, werknemer-aandeleskemas en behoefte-gebaseerde bemagtiging.
Grondrestitusie vol korrupsie en wanbestuur
’n Verdoemende verslag wys honderde miljoene rande se onreëlmatighede in die departement van grondhervorming. Die VF Plus wys daarop dat Orania se grondeis skoon is, terwyl die res van die stelsel in chaos verkeer.
Eskom en gratis elektrisiteit
Die regering beplan om gratis basiese elektrisiteit van 50 kWh na 200–300 kWh per maand te verhoog om die impak van hoër tariewe te buffer.
Nampo sonder vee
Byna 16 000 besoekers het die eerste dag deur die hekke gestroom, maar boere bly diep gefrustreerd oor die onbeheerste bek-en-klouseer-krisis.  Weens die ernstige bek-en-klouseer-uitbraak mag geen lewende vee by die skou wees nie. Telersgenootskappe gebruik nou kartonbeeste, doringdraadskape en blêr-luidsprekers om besoekers te lok. Boere is diep moedeloos.
Mylpaal: Suid-Afrika word nr. 1 sitrus-uitvoerder ter wêreld
Suid-Afrika het Spanje as die wêreld se grootste sitrus-uitvoerder per volume oortref. In 2025 is 2,9 miljoen ton uitgevoer. Dit is ’n mylpaal vir die bedryf ondanks uitdagings soos Midde-Oosterse konflik, vloede en stygende koste.

Episode 621 - Ramaphosa se Phala Phala-rusbank kan hom polities kos

Druk op Cyril Ramaphosa oor Phala Phala-skandaal neem toe
Die druk op president Cyril Ramaphosa oor die Phala Phala-skandaal het die afgelope week merkbaar toegeneem. Dit is nie meer net politieke geraas nie, maar ’n veelvlakkige dinamika wat parlementêr, geregtelik én strafregtelik ontvou. Aan die Ramaphosa kamp het hy goeie regsverteenwoordigers maar sy politieke adviseurs gee nie noodwendig die korrekte advies nie.
Huidige bewegings
Parlementêre druk: Die EFF, IVP (Inkatha) en ActionSA dring aan op ’n dringende parlementêre komitee om te besluit of Ramaphosa in ’n staat van beskuldiging (impeachment) geplaas moet word. Die EFF het reeds aan Speaker Thoko Didiza geskryf om die programkomitee voor die einde van die week te laat vergader. Die Konstitusionele Hof se beslissing dat die parlement se Desember 2022-afstemming ongeldig was, het die deur hiervoor oopgemaak.
Strafregtelike druk: ActionSA dien Woensdag strafregtelike klagte in by die Bela-Bela-polisiestasie. Dit sluit meineed, bedrog, valse verklarings en oortredings van die Wet op die Voorkoming van Korrupte Bedrywighede in. Dit dwing die polisie om ’n formele ondersoek te begin.
Politieke reaksies: Die MKP wil selfs die Openbare Beskermer (adv. Kholeka Gcaleka) in ’n staat van beskuldiging plaas en het teen Ramaphosa betoog by die Toerisme-indaba in Durban. Die SAKP sinspeel dat hy nie meer aan die leierskapvereistes voldoen nie. VF Plus beskryf dit as ’n desperate poging om homself en die ANC te red – ’n stryd om die “siel en mag” van die party.
Moontlike toekoms-scenario’s
Volgens konstitusionele kenner prof. Koos Malan is Ramaphosa se hofaansoek vir hersiening van die Art. 89-komitee se bevindings (wat prima facie-getuienis van wangedrag gevind het) hoofsaaklik ’n vertragingstaktiek (“Stalingrad-taktiek”).
As die hersiening slaag: ’n Nuwe paneel moet aangestel word. Die parlementêre proses word verder vertraag.
As dit misluk: Die parlementêre komitee kan voortgaan. Ramaphosa sal ondervra word deur opposisie-LP’s soos Glynnis Breytenbach (DA) en Dereleen James (ActionSA) – ’n “vernederende en uitmergelende” proses wat hy graag wil vermy, veral voor munisipale verkiesings.
Strafregtelik: Selfs al slaag die hofaansoek, kan die polisieondersoek onafhanklik voortgaan. Dit skep langtermyn-regsonsekerheid.
Selfs as die parlementêre proses voortgaan, beteken dit nie outomatiese afdanking nie. Dit is ’n politieke en morele slag wat die ANC verder kan verswak, maar Ramaphosa bly in posisie solank hy nie skuldig bevind word nie. Anders as Jacob Zuma se Nkandla-saak (misbruik van staatsgeld), word Ramaphosa nie daarvan beskuldig dat hy staatsgeld gebruik het nie – iets wat die ANC-jeugliga benadruk.
Die volgende weke sal wys of die vertragingstaktiek werk, of dat die prosesse gelyktydig (en uitputtend) teen hom sal loop. Ramaphosa speel vir tyd, terwyl die opposisie alles inspan om hom polities te knak voor die plaaslike verkiesings.

Episode 620 - Phala Phala skandaal. Cyril bly vir eers

Cyril Ramaphosa se posisie as president van Suid-Afrika in Mei 2026
Roman Cabanac se waarneming op X lees soos volg: “Politics is about power – and has nothing to do with being nice...” Hy sien Ramaphosa as voorbeeld van ’n leier wat sy teenstanders nie hard genoeg aangepak het nie, en nie genoeg sinvolle ekonomiese hervormings deurgevoer het om openbare vertroue te herstel nie. Dit het hom kwesbaar gemaak vir wat nou gebeur.
Die Phala Phala skandaal is soos Ramaphosa se presidentskap. Dit neem tyd om te ontwikkel. Dit is ‘n korttermyn wen vir Ramaphosa en die ANC maar langtermyn verlies vir Suid-Afrika
Presidente soos Thabo Mbeki en Jacob Zuma moes vroegtydig bedank as die president van die land. Dat geen ANC-leier sy termyn as president van Suid-Afrika voltooi nie, sê alles oor hoe diep die verrotting in die party sit. Dit is net Nelson Mandela wat sy volledige termyn gedien het. Die vraag word gevra of Cyril Ramaphosa die patroon gaan voortsit en uitree voordat sy termyn verstreke is?
Ramaphosa gaan nie bedank nie, neem verslag op hersiening
Netwerk 24 berig Ramaphosa gaan nie bedank nie, neem verslag op hersiening Volgens Ramaphosa is daar ’n goeie kans dat ’n hof die verslag gebrekkig sal bevind. Hy meen getuienis berus op hoorsê en daar kan straks fout gevind word met die manier waarop die paneel tot sy slotsom gekom het.
Ramaphosa posisie broos
In Mei 2026 bly Ramaphosa president, maar sy posisie is broos. Ná die ANC se verlies van meerderheid in 2024 lei hy ’n RNE saam met partye soos die DA. Dit bied stabiliteit, maar ook konstante kompromie. Sy staatsrede (SONA) in Februarie 2026 het klem gelê op werkskepping, misdaadbestryding en dienslewering, tog bly werkloosheid hoog, ongelykheid diep en plaaslike regering in chaos.
Ramaphosa is met sy rug teen die muur. Intern is die ANC verdeeld en venote soos die SAKP beraam planne om aan die musipale verkiesing later vanjaar onder hul eie vaandel deel te neem.
Die Phala Phala-skandaal hang
Die Phala Phala-skandaal hang soos ’n swaard oor Ramaphosa se kop. Onlangse Konstitusionele Hof-uitsprake het parlement se hantering van die saak ongrondwetlik verklaar, wat nuwe druk plaas vir ’n moontlike mosie van wantroue of selfs afsetting. Die parlement moet sy gang gaan soos bepaal deur die hof.  Kritici argumenteer dat Ramaphosa se versigtige, akkommoderende styl hom verhinder het om korrupsie (veral van die Zuma-era) genadeloos uit te roei.
Ramaphosa nalatenskap
Vandag staan Ramaphosa as ’n president in sy laaste termyn, vasgevang tussen ’n RNE wat werk maar nie transformeer nie, en ’n party wat steeds verdeeld is.  Met die ekonomie gaan dit sleg en werkloosheid bly styg.  Sy nalatenskap hang af of hy nou, met die mag wat hy nog het, die moeilike besluite neem wat hy vroeër vermy het.

Episode 619 - Kaap van Storms

Nasionale Rampverklaring – Weersituasie 11 Mei 2026
Dr Bongani Sithole, hoof van die Nasionale Rampbestuurssentrum (NRBS), het op Saterdag 9 Mei 2026 ’n nasionale ramp verklaar ingevolge artikel 23 van die Rampbestuurswet. Die verklaring volg op verwoestende weer wat die Wes-Kaap, Oos-Kaap, Noord-Kaap, Noordwes, Vrystaat en Mpumalanga getref het. Swaar reënval, vloede, donderstorms, skadelike winde en sneeuval het tot lewensverlies, massiewe infrastruktuur- en omgewingskade, asook ontwrigting van basiese dienste gelei.
Die Wes-Kaap, veral die Tuinroete, is swaar getref. Meer as 1 000 mm reën het sedert 5 Mei in dele van die Langkloof (by Krakeel) geval. Die Gariepdam staan tans op 121% vol. Nature’s Valley-kamp in die Tsitsikamma-deel van die Tuinroete Nasionale Park is tydelik gesluit weens oorstromings.
Huidige en komende gevaar (11–12 Mei)
’n Intensiewe atmosferiese rivier (Storm Van Hunks) het vanoggend die Wes-Kaap bereik. Die Suid-Afrikaanse Weerdiens het Oranje Vlak 8-waarskuwings uitgereik vir bergagtige areas van Drakenstein, Stellenbosch, Theewaterskloof, Stad Kaapstad, Breedevallei en Witzenberg. Oranje Vlak 6-waarskuwings geld vir die suidelike Weskus en Overberg. Sterk tot stormsterk winde, swaar reën, grondverskuiwings, rotsstortings, kitsoorstromings en sneeu oor hoë gebiede word verwag tot Dinsdag. Bejaardes en kleinveeboere word spesifiek gewaarsku vir uiters koue, nat en winderige toestande. Daar het reeds een persoon gesterf in die nuutste storm.
Enorme skade
In die Gamtoosvallei (Oos-Kaap) is die skade enorm. Die Kouga-munisipaliteit is verwoes deur vloede. Volgens burgemeester Hattingh Bornman sal infrastruktuurskade alleen honderde miljoene rande beloop. Huise, die Ferry Hotel, landerye, besproeiingslyne en plaasimplemente is weggespoel. Sitrusboorde in Patensie en Hankey is oorstroom, terwyl groenteboere by die riviermond hul hele oeste verloor het. Grewar Oosthuizen van Agri Gamtoos beskryf dit as ’n “hartseer saak” – baie boere se kontantvloei gaan opdroog. Altesaam 49 mense moes Vrydag uit vloedgebiede gered word. Geen lewens is egter in hierdie vloed verloor nie.
Die NRBS het owerhede op alle vlakke versoek om dringend omvattende planne vir noodleniging en herstel op te stel. Plaaslike rampe word binnekort in verskeie munisipaliteite verwag om toegang tot fondse te kry.
Kritieke fase
Suid-Afrika bevind hom dus in ’n kritieke fase waar natuurrampe, hoë damvlakke en voortgesette koue fronte ’n groot uitdaging vir boere, munisipaliteite en inwoners in die suidelike en oostelike dele van die land inhou.
Daar gaan ook reuse versekerings eise inkom van vebruikers wat skade gelei het. Sommige skole in die Wes-Kaap was gesluit  met meer skole wat Dinsdag gesluit word tot die storm verby is.  

Episode 618 - Die val van Fanie Masemola

Ramaphosa skors Nasionale Polisiekommissaris Fannie Masemola
President Cyril Ramaphosa het aangekondig dat Fannie Masemola voorlopig geskors word. Lt-Gen Puleng Dimpane (huidige CFO van die SAPS) is as waarnemende kommissaris aangestel. Masemola staan tereg op vier aanklagte van oortreding van die PFMA rakende ’n R360 miljoen tender. Dit is die vierde permanente kommissaris wat voor die einde van sy termyn geskors of verwyder word.
AfriForum standpunt
Masemola voorlopig geskors: Kommissaris volg in voetspore van lang lys mislukte voorgangers – AfriForum
 Generaal Fannie Masemola se voorlopige skorsing as nasionale kommissaris van Polisie, is volgens die burgerregteorganisasie AfriForum, ’n skandelike bewys van die langdurige sistemiese verval in die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD). Met dié skorsing volg Masemola in die onbenydenswaardige voetspore van talle van sy voorgangers wat dié amp onder ’n wolk van korrupsie, wangedrag, bedrog en onbekwaamheid moes ontruim. Generaal Puleng Dimpane is intussen as waarnemende nasionale kommissaris van Polisie aangewys.
 AfriForum verwelkom die beslissende optrede om Masemola voorlopig te skors ná hy Dinsdag in die Landdroshof in Pretoria verskyn het op vier aanklagte van die oortreding van die Wet op Openbare Finansiële Bestuur (PFMA). Die aanklagte hou verband met ’n beweerde onreëlmatige polisietender ten bedrae van R360 miljoen.
Rits skorsings in die SAPS-topstruktuur
Senzo Mchunu is in 2025 deur President Cyril Ramaphosa op spesiale verlof (effektiewe skorsing) geplaas terwyl die Madlanga-kommissie ondersoek instel na bewerings van kriminele infiltrasie en korrupsie binne die SAPS.
Nou is Nasionale Polisiekommissaris Fannie Masemola én Adjunk-kommissaris Lt-Gen Shadrack Sibiya ook geskors of op verlof. Dit beteken dat die Minister van Polisie, die Nasionale Kommissaris en ’n Adjunk-kommissaris almal gelyktydig buite aksie is.
Hierdie reeks skorsings ontbloot die ernstige krisis van korrupsie en wanbestuur binne die hoogste vlakke van die Suid-Afrikaanse Polisiediens.
ANC-SAKP-alliansie spanning op breekpunt
Die SAKP verwerp die ANC se ultimatum dat lede moet kies watter party hulle in 2026 ondersteun. Solly Mapaila beskuldig die ANC daarvan dat hulle kommuniste wil “stilmaak”. Die SAKP beplan om onafhanklik aan die verkiesing deel te neem.
Maroela Media berig: Lede met dubbele lidmaatskap moet kies – óf SAKP óf ANC Die SAKP dreig nou om ʼn politieke tuiste in die MKP of EFF te vind.